Historia dzisiejszego Zakładu Badań Populacyjnych i Zdrowia Środowiskowego sięga 2001 roku, kiedy na Wydziale Nauki o Zdrowiu Akademii Medycznej w Warszawie utworzono Samodzielną Pracownię Profilaktyki Zagrożeń Środowiskowych. Organizację jednostki i jej rozwój powierzono prof. Bolesławowi Samolińskiemu.
Wraz z poszerzaniem działalności naukowej, dydaktycznej i klinicznej zmieniała się również struktura jednostki. W 2004 roku Pracownia została przekształcona w Zakład Profilaktyki Zagrożeń Środowiskowych, a w 2007 roku zakres działalności rozszerzono o alergologię. Kolejnym etapem było utworzenie w 2021 roku Zakładu Profilaktyki Zagrożeń Środowiskowych, Alergologii i Immunologii.
Od epidemiologii i zdrowia środowiskowego do dużych badań populacyjnych
Ważnym kierunkiem rozwoju jednostki stały się epidemiologia i badania populacyjne. Jednym z największych przedsięwzięć był projekt ECAP – Epidemiologia Chorób Alergicznych w Polsce, obejmujący ponad 22,5 tys. uczestników. Zespół uczestniczył także w polskiej części Global Adult Tobacco Survey (GATS) oraz prowadził duże badania populacyjne dotyczące żywienia, stanu odżywienia i aktywności fizycznej w ramach Narodowego Programu Zdrowia 2016–2020.
Kolejne projekty rozszerzały zakres działalności o profilaktykę chorób, komunikację zdrowotną, analizę danych oraz nowe technologie. Do tego dorobku należą m.in. MedFake, badania dotyczące żywienia dzieci i młodzieży w województwie mazowieckim, a obecnie również MetALL, JARED – Joint Action on REspiratory Diseases oraz Uczelnie przyszłości.
Nowy etap rozwoju
W 2026 roku dotychczasowy Zakład Profilaktyki Zagrożeń Środowiskowych, Alergologii i Immunologii został przekształcony w Zakład Badań Populacyjnych i Zdrowia Środowiskowego. Nowa nazwa odzwierciedla rozwój jednostki i jej obecny interdyscyplinarny profil, obejmujący metodologię badań, epidemiologię, badania populacyjne, biostatystykę i analizę danych, zdrowie cyfrowe oraz zdrowie środowiskowe.
Ponad 20 lat rozwoju
Kluczową rolę w historii jednostki odegrał prof. Bolesław Samoliński, który stworzył jej podstawy organizacyjne i przez lata kształtował profil naukowy oraz dydaktyczny. Pod jego kierownictwem rozwinął się interdyscyplinarny zespół, zrealizowano duże projekty krajowe i międzynarodowe, a jednostka osiągnęła wysoką pozycję naukową w Warszawskim Uniwersytecie Medycznym.
Dzisiejszy Zakład kontynuuje ten dorobek, rozwijając jednocześnie nowoczesne badania populacyjne i kohortowe, metody analizy danych oraz zastosowania technologii cyfrowych w zdrowiu. Jego historia pokazuje ewolucję od profilaktyki zagrożeń środowiskowych i alergologii w kierunku szerokiego, interdyscyplinarnego spojrzenia na zdrowie populacji i jego uwarunkowania